Stómasamtökin

Samkvæmt lögum um almannatryggingar nr. 117/1993 og lögum um félagslega aðstoð nr. 118/1993 geta krabbameinssjúklingar á aldrinum 16 - 67 ára átt rétt á neðangreindum fyrirgreiðslum hjá Tryggingastofnun ríkisins. Sækja þarf um allar bætur til TR.

Upphæðir bóta frá TR miðast við árið 2006.

5.1.      Sjúkradagpeningar: Sjúkradagpeningar greiðast 16 ára og eldri þegar launagreiðslur falla niður vegna sjúkdóms. Sjúkradagpeningavottorð frá lækni þarf að liggja fyrir. Sjúkradagpeningar frá TR greiðast samhliða sjúkradagpeningum sjúkrasjóðs stéttarfélags. Fólk sem var í fullu starfi fær 1.000 kr. á dag frá TR en fólk sem var í hlutastarfi fær helming upphæðarinnar. Viðbót vegna barns undir 18 ára aldri er 270 kr. á dag. Sjúkradagpeningar greiðast frá 15. veikindadegi sé viðkomandi óvinnufær í a.m.k. 21 dag og greiðast ekki lengur en 52 vikur samtals á hverjum 24 mánuðum. Hálfir sjúkradagpeningar greiðast heimavinnandi fólki frá 16-67 ára aldri og nema 500 kr. á dag.

5.2.      Endurhæfingarlífeyrir: Heimilt er þegar ekki verður séð hver örorka einstaklings verður til frambúðar eftir sjúkdóm eða slys að greiða endurhæfingarlífeyri samkvæmt lögum nr. 118/1993 um félagslega aðstoð.

Sjúklingur getur sótt um endurhæfingarlífeyri hjá TR ef viðkomandi fer í endurhæfingu í þeim tilgangi að komast aftur til starfa. Endurhæfingarlífeyrir greiðist í 12 mánuði og hægt er að sækja um framlengingu hans í 6 mánuði til viðbótar, hámarks tími er 18 mánuðir. Þeir sem fá endurhæfingarlífeyri fá sent afsláttarskírteini sem veitir afslátt af læknisþjónustu, lyfjum, tannlækningum, sjúkraþjálfun o.fl. Grunnvottorð læknis vegna krabbameins þarf að liggja fyrir.

Sjúkraþjálfun. Lífeyrisþegar og/eða þeir sem framvísa læknisvottorði greiða 60% þjálfunarkostnaðar fyrir fyrstu 25 skiptin á hverjum 12 mánuðum. Eftir það á sjúklingur rétt á þjálfunarkorti. Gegn framvísun þjálfunarkortsins greiðir sjúklingurinn 25% kostnaðarins út árið (365 dagar, talið frá fyrsta þjálfunarskipti).

Iðjuþjálfun. Greiðsluþátttaka TR fer eftir sömu reglum og sjúkraþjálfun ef iðjuþjálfi er með samning við TR en það á helst við um iðjuþjálfa sem starfa hjá Gigtarfélagi Íslands.

5.3.      Örorka: Tryggingastofnun ríkisins metur örorku þeirra sem sækja um örorku samkvæmt sérstökum örorkustaðli. Sækja þarf um örorkumat til TR ef fólk vill láta reyna á hvort það á rétt á að fá greiddan örorkulífeyri. Vottorð frá heimilislækni eða sérfræðingi þarf að fylgja umsókninni. Örorkubætur skiptast í örorkulífeyri (75% mat) og örorkustyrk (50-74% sem nemur 19.000 kr.) og eru fyrir þá sem eru fatlaðir eða lengi frá vinnu vegna heilsuleysis. Gildistími örorkumats er mislangur og byggist m.a. á vottorðum sem fylgja umsókninni. Það tekur 6-8 vikur að fá örorku endurmetna.

Örorkulífeyrisþegi fær örorkuskírteini sem veitir afslátt af læknisþjónustu, lyfjum, tannlækningum, sjúkraþjálfun o.fl.

5.4.      Bótaflokkar endurhæfingar- og örorkulífeyris eru:

a)      Grunnlífeyrir er 25.700 kr. á mánuði

b)      Tekjutrygging er 82.300 kr. á mánuði.

c)      Heimilisuppbót á sá rétt á sem býr einn og hefur tekjutryggingu allt að 23.900 kr. á mánuði.

d)      Uppbót á lífeyri má greiða ef mikill kostnaður er vegna lyfja sem almannatryggingar taka ekki þátt í að greiða, húsaleigu sem fellur utan húsaleigubóta eða umönnunar. Tengt tekjum umsækjanda. Uppbót vegna reksturs bifreiðar er 9.500 kr. á mánuði.

e)      Barnalífeyrir er greiddur með börnum yngri en 18 ára. Ef viðkomandi barn er í námi er hægt  að framlengja þessar greiðslur til 20 ára aldurs og greiðist upphæðin þá beint til viðkomandi ungmennis. Þetta á við ef annað foreldrið er látið eða lífeyrisþegi og nemur barna/menntunarstyrkurinn 19.000 kr. á mánuði vegna eins barns.

f)        Mæðralaun- og feðralaun. Falli greiðslur örorkulífeyrisþega niður vegna sjúkrahúsvistar getur maki hans með tvö eða fleiri börn þeirra yngri en 18 ára fengið greidd mæðra- eða feðralaun. Með tveimur börnum eru greiddar 5.500 kr. og með þremur börnum er greiddar 14.300 kr. á mánuði.

g)      Maka- og umönnunarbætur vegna sérstakra aðstæðna. Við slíkar aðstæður þarf sjúklingur að vera lífeyrisþegi hjá TR en umönnunaraðili má ekki vera lífeyrisþegi og þarf að hafa sama lögheimili og sjúklingurinn. Umönnunaraðilinn þarf einnig að hafa minnkað við sig vinnu og lækkað í tekjum en bæturnar geta numið 86.400 kr. á mánuði.

h)      Vasapeningar eru greiddir fyrir þá sem búa á stofnun og nema 30.000 kr. á mánuði.

i)        Bensínstyrkur, bílalán, bifreiðakaupastyrkur eru greiddir vegna hreyfihömlunar og fer fjárhæðin eftir reglum TR. Bensínstyrkur getur numið 9.500 kr. á mánuði.

j)        Tannlækningar. TR tekur þátt í að greiða almennan tannlæknakostnað fyrir lífeyrisþega, 75% fyrir þá sem hafa tekjutryggingu en 50% fyrir þá sem hafa enga tekjutryggingu. Endurgreiðsla miðast við gjaldskrá Heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytis. Læknir sækir um endurgreiðslu við sérstakar aðstæður, t.d. ef lyf valda tannskemmdum.

k)      Greiðsluþátttaka í talþjálfun, afsláttur í sund, í strætisvagna o.fl. er einnig hugsanleg.

l)        Niðurfelling bifreiðagjalds. TR sendir beiðni til ríkisskattstjóra sem áframsendir beiðni um niðurfellingu bifreiðagjalds til Tollstjórans í Reykjavík.

5.5       Tekjumörk endurhæfingar- og örorkulífeyris.

Bætur byrja að skerðast við 2.575.228 kr. og falla niður við 3.379.369 á ári.

5.6       Skerðing bóta: Allar skattskyldar eigin tekjur hafa áhrif á útreikning nema bætur almannatrygginga, félagsleg aðstoð, fjárhagsaðstoð sveitarfélaga, húsaleigubætur, tekjur úr lífeyrissjóðum og séreignarlífeyrissparnaður. Fjármagnstekjur vega 50%. Tekjur maka skerða ekki eftir apríl 2008.  

Viðbótarlífeyrissparnaður: Sérstaklega skal vekja athygli á því að uppsafnaður viðbótarlífeyrissparnaður sem greiddur er út eftir að fólk fær örorkumat skerðir verulega bætur frá TR. Því er fólki bent á að innleysa lífeyrissparnaðinn áður en sótt er um örorkumat. Fella á þessa skerðingu niður árið 2009.

Reiknivélin Reiknhildur á heimasíðu Tryggingarstofnunar (www.tr.is) reiknar út skerðingu á lífeyrisgreiðslum o.fl.

5.7              Dæmi um endurhæfingar- og örorkulífeyri frá TR.

Fyrsti dálkurinn sýnir lífeyri 40 ára einstaklings sem býr einn. Næsti dálkur sýnir lífeyri sextugra hjóna sem hafa eingöngu framfærslu af almannatryggingum en samtals hafa hjónin

þá 203.643 kr. (2 x 101.821) í tekjur á mánuði. Aftasti dálkurinn sýnir hvernig tekjur maka skerða ráðstöfunartekjur lífeyrisþega. Þessi mikla lækkun skýrist af mikilli skerðingu á bótum almannatrygginga auk þess sem skattleysismörk eru lág eða um 79.000 kr. á mánuði og skatthlutfall staðgreiðslu tekjuskatts er 36.72% (www.rsk.is).